Luftlinie

Bild: pixabay

Up den rechten Patt to blieben, dat is söwwst mit de modernsten Verkehrsmiddel nich immer eenfach. Kick man in de Lucht aower de Fleigers nao, so könnde man Lust un Luune up „freie Bahn am Firmamente“ kriegen. Hier unnen aower häw wi et mit de Schwerkraft to doon. Dat kann denn auk manchs schwuor sien, den eegenen Patt to gaohn.

     De mehrsten laupet aower gar nich mehr, se föhret – un dat mehr und mehr umweltbewusst mit et Rad. Raders sind tüskentiets de reinsten Flitzepees. Doch well gau föhrt, kann sick auk gau verföhren. Dao wahrt Naivs eenlicks vör. Aower wat is, wenn de Batterie maol alle is? Dann steiht auk de beste Renner dumm dao. Dao will ick es von vertellen.

     Et wör nen schönen Naomiddag in‘ Aoltwiewersommer. De weltenwiede Hiemmel wiesede sick in sien schönste Blao, wo sick von de Siete her twee witte Fleigerstriepen lang hentröcken. Se künneden von de „freie Bahn am Firmamente“. Wo et wuohl demit hengöng? Un off Klesper-Buer de wuohl söhg? Sicher nich. Klesper-Buer satt up sienen Deutz-Trecker un dai dat Land för den Winter üm. Dao moss he unnen guet up de Fuor (Furche) achten.

     Bi eene Kehre kreeg he up den Sandpatt nu nen Radler gewahr, de affsteeg un em towünk. De söhg in siene Mountainbike-Montur all baoll es nen Piloten uut. Klepser höölt an un reip, wat et gäff? Den Mountainbiker fröög terügge, wu wiet et nu noch wuohl bis Detten wör; sien Navi dai et nich mehr. Batterien wören alle. „Detten?“, meinde Klepser, „dat is von hier dör de Walachai (unwegsames Gelände über Land) villicht noch ne knappe Stunde.“ „Eine Stunde doch nicht!“, wünnerde sick den Radler, „das müssten Luftlinie doch nur gut zehn Kilometer sein.“ „Auk guet“, lööt Klesper-Buer nen Gang wier drin, „dann föhrt se män de Luftlinie …“

Man weet gar nich,
woför et alle guet is

Bild: pixabay

So güllen sick us de Oktober auk von siene schönsten Sieten wiesede, de November wiest sick us män doch änners. Mott wuohl so. Man weet gar nich, woför et alle so guet is. Un so kommet wi auk es wier nao’n Kerkhoff hen. Waorüm auk nich. Sin wi nich alle dran? Well könn dao all vör uutkniepen? De November dai dao bloß up säggen: „Laup män. Du löpps mi sowso nich weg.“

     Nen Blick nao buuten dött et all. Nao Saien wör Maien dran. Nu nemmt de Natur sick iähr Deel. Un wi sind midden detüsken. So is dat. Dat Jaohr krich ’n Knick. In dat Kerkenjaohr lutt et auk all wat strenger. Et wäre biätter, achtsamer to liäben, eher wi den Knick krieget. Glieks to November hett et bi Lukas: „Selig die Knechte, die der Herr wach findet, wenn er kommt!“ (Lk 12,37).

     Denn auk dat is müöglick: „Noch in dieser Nacht wird man dein Leben von dir zurückfordern“ (Lk 12,20). Dann is et doone (getan, vorbei). Nix mehr mit: „Ick woll doch noch“ orre „Härr ick doch …“. Stattdem steiht nu Allerhill’gen un Allersiälen an. Mitdem den Unnerschied tüsken Engel un Bengel. Dao helpt et auk nich, rümtofaxen, de Hilligenschien pöss so recht nich bi sen Kopp. Ppperlapapp. Aower well tellt sick auk all to de Hilligen? Un doch … Sall us villicht leiwer de Düüwel haalen? Waorüm also affwinken?

     Hillig kümp von „Heil“. Man denke bloß an Elisabeth von Thüringen (1207 – 1231), de wi an‘ 19. November äs Hillige ehret. Doch bruukt et gar nich immer glieks so Sockelhillige. Ick bruuk bloß an miene Oma denken; so es mit iähr woll ick et gar nich hilliger häm’n! Jüst an sücke will us denn auk Allersiälen erinnern. Et is nen Fierdag för all de unbekannten Hilligen, de us mit iähre guede Siäl hier dat Liäben nich minner schöner maaket häbt. Un wenn et för us hett, wach to blieben, weil wi weder Dag noch Stunde kennet, so sall dat auk nen Stups för us sien, nich so biestrig, sönnern eenfach wat glücksiäliger to liäben, so dat et us anteleste nich reuet. Drüm will us de Fierdag mit den evangeelsken Ewigkeitssunndag auk deran erinnern, dat et nich egaol is, wu wi liäwet, weil dao niämlicks noch wunners wat up us wochtet.  

     Dat to bedenken, mahnde üm 1530 auk es de hillige Thomas Morus bi nen Pracher (Lebemann) an. He soll uppassen. Dree Worde hölpen all: „Mein Jesus, Barmherzigkeit!“ Doch den Lappes lachede em bloß wat uut. Kuort drup aower krachte den Lumpsack mitsamt sien Piärd un all sien Hab un Gut in de Themse. Dat Lesste, wat man von em hörde wör: „Haal mi de Deibel!“

     Oh, oh, Gott bewahre, dat wi hier nich auk noch so unglücksiälig in de Iemse landet. Biätter, wi söhgen us nu auk es öfter up ’n Kerkhoff. Waorüm nich? Man weet gar nich, woför et alle guet is.

Bällekeswintersuppe

Bild: pixabay

Kastangelgrött’e (Kastaniengröße), dat is ’n pässig Maot för dralle Suppenbällekes, de, bruusend üöwer ne guet affgehangte Beenschiewe samt ’n Stück hauhge Rippe von Färse orre Osse, den Pott üöwer Füer blubbern laotet. Dann quabbelt wanner ne gediegene, doch gefällige Kuokmusik. Hmm…, Rindersuppe mit Bällekes! Dat wör Omas Mesterstück, düsse Bällekeswintersuppe mit Hörnkesnuul‘n.

     Suppenbällekes, se wören un se sind mien Een un All’s. Immer noch bewahr ick mi up ’n Teller wat devon bis antlest up, üm se mi auk schier smaaken to laoten; so krieg ick noch soiäben nen Fitz Muskat debi gewahr. Mit nix to verglieken. För so nen Suppenteller laot ick all’s liggen un staohn. Ick sin de ganz siälig bi. Jüst winterdages giff et nix Schöners för mi. De Suppe mäck binnen mollig warm, dat geiht bis ant Hiärt. Un dör ’n Kopp schütt mi daobi so männig Deel von fröher.   

     Ick seih se noch, de aolle Küppersbusch-Kuokmaschin in Omas Küöke, wo, puttkewarm winterdages, nen Pott Rindersuppe mit Bällekes sachte blubbernd küökelde. Opa harre iäben noch de Füerklappe loslichtet, üm mit dat Pruokeliesen de Aschke wegtoschüeren, so dat Funken debi druutstööben. Dann leggte he twee Union-Brikett nao. Dat gaff för lange Tiet ne gloinige Wäörmte. De hörden wi gar. Oh, wat schön heimelick, wenn de Suppenpott schön sachte so för sick henküökelde. Göng et to harre, schööf Oma ne vörsichtig ächten up de Herdplatte. Nen Suppenpott draff niämlicks nich ballern. För ne guede Suppe is dat nix. Oh ja, ne guede Suppe bruuket auk ’n guet Händken; ne schmacklicke Bällekessuppe wuohl twee.

     Dann, punkt twiälf Uhr, wör et sowiet. Iättenstiet.

     Fööl, week un sacht buuten kaolt de Schnee, gööt, dampendheet, Oma de Tellers vull von iähre Bällekeswintersuppe. Ick kreeg gar noch nen Schleif (Schöpfkelle) mehr, mit ’n paar Extrabällekes. Opa biädede: „Komm, Herr Jesus, sei unser Gast…“ Un ick dachte, gar nich andächtig: „Jesus, Jesus, könnes di män mit so ne Suppe hier auk wat Guets doon …“ Himmlischk! Ach, wat wör de Hiemmel wuohl ohne lecker Bällekessuppe?

     „Schmeckt et di?“ fröög Oma fröndlick un puußede vörsichtig up iähr ’n Liäppel. Ick nickoppede, slürfend, denn ick rullde jüst twee heete Bällekes von eene Siete Mund in de annere. Opa kneep mi ’n Aoge to, greep nao den Schleif un dai mi noch ’n Schlag Suppe, guet dick … Dann sagg he, naodem he mit de Tunge lück schlicksernd üm de Tiähn gaohn wör, „dat et use Ötteken mundet, dat sühs doch wuohl.“

     Baolle wören wi denn auk alle schön satt. Nao et Iätten leggte Opa sick mit de Zeitung upt Sofa. Oma möök et sick an de Kuokmaschine bequem. Üm sick de Fööte drin to wäörmen, stellde se de Herdklappe wiet up, ruttkede nen Lehnstoohl vör den molligen Herd, schööf sick ’n Küssen in‘ Rüggen, faltede de Hande üöwer ’n Buuk, gaapede een-, tweemaol so recht von Hiärten deep uut un lööt dann auk all den Kopp so Stücksken för Stücksken sacht vörnüöwer up de Buorst sinken. Dann kam auk all so iäben so ’n fienet Röcheln , schön mit Liekmaot,

     Bloß eenmaol ümbladert, wuohl nich mehr interessant, lag sietto, de Bladers wiet uuteneene, de Zeitung unner’n Dischk. Opa up dat Sofa lag, nu nao dat lecker Iätten, iämso lang daale. Maol mehr, maol weiniger sacht, snuorkte he hörbar up un daale, doch et harre wat Beruhigendes.

     Ick satt an‘ Dischk un spiellde mit mienen Matador-Baukasten. Buuten fööl still un samtweek, so es dicke Watteflocken, de Schnee. Hill’ge Ruhe. Bloß den Wecker up de Anrichte tickede: „Tick, tick, tick…“ Un ick dachte: „Hmm, dat wör von Oma maol wier ne richtig leckere Bällekessuppe.“ Et wassen dütmaol auk vetteihn Stück för mi!

     Kann et schöner noch in‘ Pardies?

♣       ♣      ♣

Plattdeutsche Bücher von Otto Pötter aus dem Aschendorf-Verlag Münster
„Richtig wat Schönes von hier!“

Hett et Adé …

Bild: pixabay

     … döt et oft weh. Denn et giff Saaken, de bliewet, de kriss nich uut ’n Kopp. Dao kanns nich keggenansingen. Du moss de män dör. Un wenn se auk sägget: „Alles wird gut“, so duert dat oft lange Tiet.  

     Ick weet et noch es vandage, as ick dat lesste Maol dör mien Öllernhuus göng. Et is all lange Jaohren her. Daomaols göng ick eenmaol noch mit Sinn un Verstand dört Huus, eher ick et affschluuten moss. Ganz alleene un ganz langsam göng ick de noch maol dör.

     In’ Wuohnstuoben knarrde dat Parkett. De Wände kahl. Lütke schwatte Löckskes, wo maol Belder hüngen. Bloß noch dat Therometer hüng an de Siet, wo dat hellbökene Schimmel-Klavier stönn. Ick schüddelde mi, sessteihn Graod. Eenmaol noch tröck ick de Blendladens ganz hauch – un keek sinnig up de Thiekluse, dat aolle Kapellken, sietto von usen Huuse, dao wo se den Schmerzhaften Rausenkranz biäd’t harren, as miene Öllern stuorben wören. Ick keek – un keek. Dann gaff ick mi nen Ruck un – rummskedi – leit ick den Rolladen harunner. Huh, wat dat dör dat lierige Huus hallde. Un wat düüster dao nu in en kahlen Stuoben. Gau de Dööre to.

Nu in de Küök. Kien Herd, kien Disk, kien Stuohl, kien gar nix mehr. Doch. Eene Fleige. Arme Fleige. Ick leit se dao alleene un göng dör den Flur mit de hell-giälen Solnhofer Platten. Von dao uut de Treppe hauch nao buoben hen, wo ick fröher mien Zimmer harre.

  Et kam mi vör, as wenn et dao buoben nu noch stiller wör äs unnen. Doch still, wat is all richtig still? Mit nen vörsichtigen Tratt göng ick noch maol up usen Balkon un keek in usen Gaoren. Dao süng uut den aollen Appelbaom (Dülmener Rose) nen Gaitling. Süng he mi Adé? Et greep mi ant Hiärt. Ick dreihde mi üm. Balkondüörn to. Een Blick noch in mien Jugendzimmer. Lierig. Nix mehr dao. Auk icke nu nich mehr.

Ick moss gaohn. De Dööre lööt ick anlehnt. Heel mit Bedacht göng ick – Tratt för Tratt – de Treppen harunner. Unnen bleef ick noch maol staohn. Lusterde. Kien Mucks mehr to hören. Auk den Gaitling schweeg. De wör nu auk wuohl all weg. Adé …

Eenmaol noch de Klingel drücken. Göng nich mehr. De Strom wör affstellt. Eher ick nu gaohn moss, nöhm ick in dat traute Huus noch eenmaol deep Aom. Hm, ick wör siälig. Et röök in usen Huuse noch immer so es fröher. Un dann: Bumm … Nu wör de Huusdüör to.

Dat Bumm sitt mi noch immer hatt. Ja:

Hett et Adé,
döt et oft weh.
Doch jüst dat Scheiden mäck,
dat Liäben wiedertreck.
Drüm sägg: „Adé“ –
döt et auk weh.

Ja …

Du fröggs di: Wat sall dat, waorüm mott dat sien?
De Fraoge, se quiält di mit wahne Kopppien.

Un doch helpet de Fraoge alleen daobi nix.
Auk helpet dann nich noch so wiesklooke Tricks.
Du moss dao män dör, off du wills orre nich,
Hauptsaake du sömms lötts di dann nich in’ Stich.

Dann doo, wat du doon moss, un is et auk hatt,
bit Wasken wiärd immer dat Fell nu maol natt.
Doch bis du wier rein, un wat schuerde, wier ruut,
dann lött sick auk säggen: „Alles wird gut.“

Schappgeklimper

Bild: pixabay

Wenn hier wat von Schappgeklimper steiht, so is dao nich ne 1960-er Musiktruhe mit meint. Dat mit dat Klimperschapp, dat geiht heel wieder noch trügge. Können wi dao män noch mit Sommerfelds Willy (1904 – 2007) üöwer praoten, de dai us dao sicher giän noch wat up säggen. Aower wu dat so is, Willy is all daut. Eens aower bliff von em bis vandage: Sommerfelds Willy wör den lessten Kinomusikanten. Noch mit hunnert Jaohren sett’e de Mann sick an sien „Schapp“, wu he sien Kinoklavier up Platt nannde. Dann konn sien wat will för ’n Film, Willy kreeg de Schwung in. Un fraog nich wie. 

     Up de Fraoge: „Was macht der Maier am Himalaya?“ grabbelde he de Akkorde män so bis heel buoben hen; denn mit den Himalaya, moss wietten, also dat wör gar nich so eenfach: „Rauf, ja, das kunnt’ er, doch wie kommt er runter? Ich hab so Angst um den Maier am Himalaya, der macht ’nen Rutsch – und dann is er futsch.“ Un dann aower! Könnden wi et bloß noch hören: Glieks göng et kunstfeddig mit dat Schappgeklimper wier von buoben daal harunner. Man meinde, den Klimperkasten härr et auk troffen: Bimbambum, Rumbum … Dat Volk höölt de Luft debi an. Klüng et aower Ting-tara-rara, ting-ting, so göng den Vörhang all runner, dann wör et mit den Film an‘ End. Schapp to un Willy harr Fieraobend. So wör dat daomaols in de Kinos. 

     Auk so eenen es Willy spiellde Anno Tobak in den Schaupalast. Dao leip to de Tiet jüst nen Film mit de graute Stummfilmdiva Adele Sandrock (1863 – 1937). Drama üöwer Drama. Dat bruukte all guet Geklimper. Godorri, Adele satt de heelmaol mit in de Bredullje. Se harr ’n Kind van so nen liederlicken Edelmann. Doch den adeligen Luftikus woll iähr pattu nich hieraoden. Oh, wat nen Krach inhuuse nu. Se moss de Döör haruut debi. Dao wüss nu de arme Deern mit iähr Kind nich mehr wohen. Heel verbaast (kopflos) leip se, dat Kind up ’n Puckel, up nen wietlöftigen Kolk (großer Weiher) hento. Aff int Waater. Se stönn dao auk all bis an de Kneie drin. Mann, stell di so wat es vör! Et schinn, dat möök den Kinomusikanten reineweg unwies. He slöög män so up sien „Schapp“ harüm, so, as woll he et dullweg kuort un klein hauen.

     As Adele, Kind up ’n Puckel, dat Waater nu all bis an de Struotte (Kehle) göng, konn auk ’n stämmigen Kerl in den Kinosaal nich länger mehr an sick haoll’n. Heel met de Nerven feddig, reip he: „Adele, Adele! Nemm nu bitte glieks auk noch den kollerigen Klimperkünstler mit!!“

     Wat sall ick de noch up säggen?

     An besten: Ting-tara-rara, ting-ting!