Maries Schüötte

Bild: pixabay

Denk ick an mien Möhn Marie, is et mi vandage noch warm ümt Hiärt. Möhn Marie wör ’n guet Menske, alltiets flietig un fromm. Lange is se all daut. Ick kannde Marie bloß in Schüötten. In twee Sätze könnt ick iähr naosäggen:

              Was wir auch brauchten hier im Leben,
              hat deine Schürze uns gegeben.

     Ja, Möhn Marie un iähre Schüötten, se gehörden tesammen, guet Linnendook, maol mit blaoe Pünkskes, maol mit griese Striepen. Muorns bi et Antrecken kamm glieks de Schüötte demit üm.      Twee Handgriffe üm de Hüften, un schon flögen de Driägers auk all üöwer de Schullern. An’ Latz, rechte Siet üöwer de Buorst stöcken, so es ’n Orden, immer twee Sicherheitsnaodeln; im Falle eines Falles glieks to Hand. So konn de Dag kommen.

     Wi Kinnner höölden us an de Schüöttenden faste, wenn et in’ düüstern Keller göng orre et ansüss nich ganz geheuer wör. Un leip de Niäs, so konnen de Lütken in den Schüöttend auk ruhig es maol snüöttern. Üöwerhaupt den Schüöttenend! Se tröck daomit heete Pötte von de Herdplatte, drüegelde sick de Hande dran un wiskede sick den Sweet von de Plääte. Sogar Fleigen dai se demit von ’n Disk bandieseln (verscheuchen). Buuten höölt se mit eene Hand den Schüöttenend faste un streide mit de ännere Höhnerfuor uut de Schüötte … Annermaol gaff se mi leckere Appels daoruut, kuort vörher in Vörbigaohn von’ Baom plücket. Män et konn auk sien, dat se in de Schüötte von buuten weg Backspellers (Holzstücke) för de Kuokmaschin harindröög. Un woll dat Füer nich flackern, stellde Möhn Marie de Herdklappe wiet up un weihde üörnlick mit iähre graute Schüötte herüm. Göng et es maol an’ Iärftendöppen, smeet se de Iärften int Pöttken un de Schoten bleewen in de Schüött, üm se dann naoher buuten up ’n Messhaupt to smieten. Plädderde sick buuuten maol ’n Schuer Riägen uut, leip ick äs Blaage bi iähr gau unner de Schüötte un kamm so drüüge int Huus.      Eenzig sunndags, dao harr Möhn Marie iähre witte Schüötte üm, frisk stärkt un glatt büegelt. Un ohne Sicherheitsnaodeln. Auk wenn mi nix feihlde, moss ick nu garantiert schnöttern; denn dann kreeg ick von iähr ’n richtig fien Sunndagstaskendook, akkraot faltet un glatt büegelt. Aower wo giff et dat vandage noch?

Fröhjaohr plieret dör de Lucht

Bild: pixabay

Uut ’n Huuse röpp et mi to: „Herin mit di, dat Tweeuhrsköppken (Mittagskaffee) is glieks sowiet!“ Forts daorup de Fraoge: „Is dat för dat Buutensitten nich wuohl noch to frisk?“ Ick roop terügge: „Nää! Hier, Südsiet, lött et sick guet duer’n (hier kann man es gut aushalten)! Langsam an dao mit den Koffie!“ Denn:

Dat Fröhjaohr plieret (blinzelt) dör de Lucht.

Wat schön nu wier hier buuten. Ick sitt up de Huusbank un aal mi in de erste mollige Meddagssönn. Un doch schütt up maol noch de Wind mit ne Böe üm de Ecke un lött för nen Moment de Waaterfützen bibbern. Glieksdrup dreiht he aower giennsiet wier aff. Dat is nich mehr vull mit em. De Sönne lött em nich mehr gewähren, se kann et nu all ümso biätter. Löchtend speigelt se sick in de Waaterfützen, so dat in Nullkommanix dat Lecht dao män so ruutglitzert. Dat will sick nen Kiewitt es genauer bekieken. He is nieschierig an den Waaterpool daale gaohn. Dao steiht he nu, kick üm sick, bekick sick geck in den Waaterspeigel un röpp sien eegen Namen, so as woll he säggen: „Ja is dat denn de Müöglichkeit? Dat bin ick ja!!“ Ja, wat häff he ’n Spass. He wüpket hen un her. Kien Wunner, denn: Auk dat Fröhjaohr pliert all dör de Lucht.

Nich minner munter gaoht et de Fiäken in’ Swienekoben an. Se rengstert (rennen und springen) hen un her, slaot’ Haken un quiekt et för Freude män so uut. Mit bloß een Aoge kick sick Bello dat Gejüchter an. De Rüer ligg ganz still in de Meddagssönn niäben sien Schott un döset still för sick hen, den Kopp platt up de Vörnepooten. Bloß bi dat undöchtig Swienegequietske bequemt he sick, een Aoge es an dat Spitakel to waogen. Doch dao föllt et auk all sacht wier to. He weidet sick leiwer an de warme Sönn, statt an de unwiese Schwienerie. Män nu lött auk he män so iäben so ’n eentrötig Gnuoren von sick hören. Mi schinnt, as woll he säggen: „Schwieget still. Et is doch nu sooo schön hier.“ Dao bünd beide Aogen auk all wier to – un he draimt vör sick hen.

Auk ick kiek mit halwe Döppen so iäben hauch in de Weltgeschichte un draime mi hiemmelan wat debi terechte. Daobi kiek ick in den weltenwieden Hiemmel, noch ohne Kläör (Farbe), blank baolle es Waater un doch all mit so ’n iäben fien Blao dedör, so as woll dat Fröhjaohr luuren. Lecht un Sönne kieket änners all. Et is nich to verkennen: Dat Fröhjaohr plieret dör de Lucht.

Deep haal ick Aom. Et rück gesund, lück kruutig-bitter. Dat mäck dao vörn den Hollerbusk (Holunderbusch). De Meddagssönn geiht all derbe an em ran. Se will wuohl siene dummendicken Knoppen knappen. Dat mäck den kruutigen Ruuk. Wat ’n Aroma! Treck dat de Vüögelkes an? Se piepket un singet un wüpket un springet munter in un üm de Birke harüm, dao vörne an den kluckskernden Grabenrand. Et is, as woll de Baom mit siene fienen Pietskentööge noch vörsichtig wat an Wind infangen. Män dao is nich mehr vull to fangen. Stattdem plieret wiethen dat Fröhjaohr dör de Lucht.

     Uut ’n Huuse röpp et mi wier to: „Wo bliffs?! De Koffie wochtet!“ Ick reck mi piel dör un staoh up, up de Birke hento. Uut ne Borkenwunde quillt nen Druoppen, ‘n Dröppken baomeegen Fröhaohrssaft. De Sönne glitzert derin. Ick tippe vörsichtig mit ’n Finger dran un nippe wat devon … Dat lött mi den Koffie vergiätten. Schier Fröhjaohrsgeschmack. Schmeckleckend kiek ick üm mi. Et is nich to verkennen:

     Fröhjaohr pliert dör de Lucht.

♣       ♣      ♣

Immer was Feines von hier:
Plattdeutsche Pötter-Bücher aus dem Aschendorff Verlag Münster

Sommergewitter

Bild: pixabay

Muorns noch so schön in Sönn umfangen, kippte he üm de Meddagstiet, de löchtende Sommerdag. Backend heet tröcken von ächten her drohlicke Wulkenballen up. Dao sagg de Buer: „Dat giff noch wat. Eher dat et glieks grummelt, föhr ick noch gau in de Stadt. Ick mott dao noch hen un haalen wat.“ „Gaoh to“, sagg Marie, de Meerske (Bäuerin), „ick haoll hier wuohl Huusbest (ich passe schon auf). So kann ick auk es maol wier in Ruhe an Tüüg wat flicken.“ Kuort drup wör Ruhe in‘ Huuse.

     Et wuord mehr un mehr bienaut (drückend-schwül); daobi ganz un gar dimstrig. De Hiemmel wör nu gries es Zinn, bloß von wieden lück giäl un wiet ächten gar so wat es viola. Sietaff von et Herdfüer glämmde unner ’t Krüüz mit dat drüüge Palmstrüüksken dat Üölgelämpken. De Frau woll dagesüöwer nich graut Lecht maaken. So was dat Huus all so guet es düüster. Nich dat dat Marie bi düt Wiär alleene in Huuse bange wör, dat nich, aower se harr sick män doch in’ Naihstuoben verkruopen. Marie wüss sick immer to helpen Un an Tüüg rümflicken, dat dai se giäne, auk bi Gewitter wuohl. Iähr lenkte dat aff. So nösselde de Frau nu mit allerhand Läppkes un Gaorn üm dat lütke Lämpken von de aolle Pfaff-Naihmaschin harüm. Wenn nich jüst de Naihmaschin suusede, wör et mucksmüüskenstill.

     Godorrie, wat drückend! De Lucht stönn män so. De Fensterladens wören sperrangelwiet up. Ohoh, buuten wuord et wehriger. Dat Dönnern rullde naihger. Sprüng gar Blitzlicht dör den Stuoben, keek de Meerske wuohl up. Se tellde dann. Noch göng et. Mit maol aower krachte et doch naihge bi un glieks drup böllerde sick den Dönner wööst uut – un rullde wiethen weg. „Nu aower Schluss hier!“ reip de Frau de keggenan. ’n Snipselken Gütermann-Nähseide in’ Mund, göng se mit nen fasten Tratt up dat Fenster an. Se woll et tomaaken un bleef doch staohn … Ganz mit sick eens, keek se in Gedanken nao buuten hen. De Klämmerkes (rankende Kapuzinerkresse) hüngen düörstig un slaffmatt den Tuun daale. De aolle Tuun mit dat graute Heck (Gattertor) … Siet Jaohr un Dag tröck he sick üm den schattigen Appelhof (Obstgarten), so as woll he ne behööden.

     De Baime aower lööten sick flau (kraftlos) hangen.  Orre ducknackeden se sick nu vör Angst un Bange? Kien Blättken, wat hen- off herwaigede. Man konn dat Knistern in de Lucht baoll föhlen. Bloß giennen, achter ’n Koben (Schweineauslauf), ganz alleene up de graute Wieske, reckte sick – piel hauch – de aolle Biärnbaom in de Höchte. „Jüst so es ’ne Flamm, de hiemmelwärts lodert“, sinneerde dat Huuswief. Se wiskede sick mit de Schüötte den Sweet von de Plääte (Stirn).

     Wu wör dat? Harr nich erst noch in‘ Februar iähr Mann säggt: „Den aollen Kostgänger dao buuten, den hau ick nu üm; vull drägg he jä doch nich mehr.“ Män dat harr se em soiäben noch uutküeren konnt. Denn so lange se denken konn, stönn he dao, de aolle Baom, mit de Bank drunner. De Bank … Genrassionen häbt dao truulick siätten. Marie dachte: „Un de Biärnbaom, wat is de doch maol wier guet dörkuemmen.“ Schön so, de fiene Duft, de herrlick witte Blaite in‘ Fröhjaohr mit de summenden Immen, de sick munter in em tummelden … Un nu hüngen se de all wier dran, noch ganz lütt, de Biärnkes, mündkesmaote, hatt noch, doch wanner wier saftig-sööt. Se is baoll nich mehr to kriegen düsse Westfäölske Speckbiärn‘, ne Rarität. Geiht man dao so eenfach met Biel un Saage dran? Üöwerhaupt, spiellt bi so ’n Baom nich mehr noch mit äs bloß dat Holt?

     Godorri. Heel biestrig flammden nu de Blitze up. Jö! Un dat Dönnern göng bis in de Magenkuhle. „Dat is hier kien Spiellwerk mehr“, schööt et de Meerske dör ’n Kopp. Glieks auk friskede de Wind plüüsterig up. Ja, mit Huulen leit he ümt Huus nu all wild von sick hören. Ne Dööre knallde wo to.

     In Nullkommanix klädderden dicke Druopens hatt up dat Affdack. Palskend fööl dat Waater män so von buoben daale. Un heel wild göng den Bruusewind dör de Baime. Eenzig de aolle Biärnbaom böhg sick ächten bloß so iäben hen un her, so as woll he sick nich giebben. Auk de Merske stönn immer noch an ’t Fenster – ganz in Gedanken. Wat schön frischk röök et up maol von buuten her. Es is doch nich all’s män bloß schlecht, dachte Marie sick. Hmm …

     Doch dann: Ohne Gnade, grell un strankiel (hart, streng), göng de Blitz runner. In’ sölwigen Moment krachte et, dat et geföhrlicker nich göng. Baatzkedi! Splitternd hallde et nao … Oh je. Et harr em troffen, den aollen Biärnbaom. Sien Stamm wiesede ne klaffende Wunde. Sietto lag Astwerks un Krone. Verwundet auk de Bank, geföhrlick schwatt anbrannt. Verwundet von binnen auk de Frau. Auk iähr Hiärt harr et troffen. Ratz slöhg se dat Fenster to. Iähr Schreien bleef buuten. De Wind weihde et weg – wiet weg. Verbaast laip se in Huuse harüm un namm den Rausenkranz.

     As de Buer uut de Stadt wierkamm, verstönn he dat Klagen von siene Frau gar nich. „Stell di doch nich so an“, sagg he, „män guet, dat et bloß den aollen Baom dao buuten troffen hät. Ick haal glieks muorn Biel un Saage. Dann krigg he den Rest.“

     Marie sagg nix. De guede Frau dachte bloß: „Ach, ji Mannslüe. Wat us Frauen bis ant Hiärt geiht, dat geiht ju Kerls män bloß bis an de Knei’…“

O Gott, wu schön is Diene Welt

Bild: pixabay

Verhaalen (erholen) ohne betahlen, dat geiht. Und noch so schön, ohne glieks graut Urlaub to maaken. Ah wat. Geiht auk änners. För Gott’s schöne Welt bruukt et gar kein Geld. Daoför mott man sick bloß es maol up ’n Patt maaken. Eenfach loss. De Döör haruut, up dat naichste Pättken an und „wohlauf in Gottes schöne Welt“.

     Iäben noch dör de Siedlung, dann dat lesste Huus längs. In den grauten Gaoren, quiält sick koppüöwer nen aollen Kerl. Off em dat nich wuohl in‘ Puckel göng, roop ick em to. He böört sick up un kömmt lück krumm up mi to. Daobi sägg he mehr för sick: „Im Schweiße deines Angesichtes …“ Un dann: „Ohne Fleiß, kein Preis.“ Aower he dai et gerne. Et dreew em hier jä nich eenen. „Wochte“, ick soll doch iäben es staohn blieben. Meinee, dat hier eenen laip, de noch Plattdüütsch konn! Dat freut em. So staoh wi an dat Heck (Gartentor) un küert us nett wat to.

     He wieset up sienen Gaoren, up de Tomaten, Sorte Goldene Königin, in kienen Supermarkt to kriegen. Aower Geschmack! Dä, ick soll es eene probeeren. Hmm … Wunnerbar. Dat möök den Perdemess. Drüm daien et de Bauhnen un Brombeer’n auk iämso guet. Dat seih ick. Se kruupet mi dör de lütke Hiegge jä baoll bis an de Beene. All’s in all’s feihlde et aower an Riägen.

     För’t Erste härre ick et aower leiwer noch drüüge, sägg ick em. Ick woll wieder. Aower eenen leckern Appel för unnerweggens, so as Sonderangebot, den woll he mi noch doon. Appels wören immer guet. As he den Appel för mi an siene Manchesterbüx blank wienerde, sagg he mit Betonung: „Einen Apfel täglich, keine Krankheit quält dich.“ Gravensteiner. Dat wär wat. Kick an. Na dann: „Dank un Hendoon!“ „Auk so!“ Ick soll es wier tokieken.

     Ick tippel wieder. Up de Kööhe (Kühe) hento, de mackelig in Wieskengräss liegget un ruhig vör sick hen kaut. Nu biet ick in den Appel un schmatz nao Lust un Luun debi. Mi schinnt, üm mi herüm freuet sick all’s mit mi. Noc so schön de Füerrausen (Klatschmohn) tüsken Trimsen (Kornblumen), raut un blao, den Tuun längs. Ick gaoh de dran vörbi. Von wiet her tuckert, so iäben to hören, nen Schruuwenfleiger (Hubschrauber). Soll män fleigen. Ick laupe, blief dann aower nao ’n Tietken an ne Bööke staohn un sett mi dao up de Bank. Üöwer mi piepket ’n Vüögelken. Mi feihlt et an nix. Ick recke mi, haal deep Aom, kniep de Aogen to un denke: „O Gott, wu schön is Diene Welt …“

♣       ♣      ♣

Immer was Feines von hier:
Plattdeutsche Pötter-Bücher aus dem Aschendorff Verlag Münster

Urlaub, Urlaub

Bild: pixabay

Ick sägg immer, schönen Urlaub, dao geiht nix üöwer. Wat et dann nich all’s so to vertellen giff, dao könnet Papageien nich es keggenan! Män wat sägg ick? Wi häbet düt Maol auk wier so allerhand beliäwet. Is män immer wier schön, so wat. Un et bildet gar noch, dat Reisen! Wo wören ji denn so düt Jaohr? Wi wören maol wier mit usen Wuohnwagen unnerweggens. Dao kömmt man immer schön mit rund. Dat göng üöwer de Porta Westfalika bis deep in de Dechenhöhle harin. Dat et so wat giff! Schier Bildungsreise is dat, dat Suerland. Wat?

Griechenland? Wat wollen ji denn in Griechenland? Hö, auk Bildungsreise? Aower waorüm denn glieks naoch Griechenland? Ah so, de Antike. Nu ja, de Akropolis mag ja schön antik wuohl sien, aower de Dechenhöhle is auk nich verkehrt. Wenn de ganzen Stakkaliten dao vertellen könnden, dann mössen se hier de Bildung aower noch upstocken! So wat häb ick noch nich seihn. Daoför häff sick dat Kruupen in de Höhle wuohl lauhnet. Män guet, dat wi us up de Campingliegen naoher guet uutstrecken konnen. Ick krieg et nu maol licht in‘ Puckel bi so wat. De Dokter meinde gar es maol to mi … Jaja, is auk egaol.

Göng dao glieks drup ja auk wier in de Höchte. Up den Kahlen Asten. Also dat is dao ja villicht ne Sicht! So wat kriss bloß in‘ Urlaub to seihn. Geiht nix üöwer Urlaub. Franz, weeß noch? Wi konnen us gar nich satt kieken in de wiede Welt dao. Wör doch so, Franz, orre? Ja, un so wören wi nu auk noch …

Wat? Ji wören in Santorin? Un dat Iätten dao? Franz kreeg dao sicher glieks Last mit sienen Zucker. Hö? Wat? Düsse mitteriane Küöke sall gesund sien? Ach, dat sägget se doch bloß, dat de Lüe kommet. Jaja, gleiw ick ja, dat Santorin schön is. Neuruppin aower auk.

Neuruppin, dao wören wi dat lesste Jaohr. Dat is dao in de Uckermark, wo Merkel herkömmt. Un dao moss di es Kloppschinken bestellen. Kien Wunner, dat Merkel immer lück eng in Tüüg sitt. Eenmaol Kloppschinken, un de Uckermark häff di. Ick will ja nich vull säggen, aower de Uckermark, nich wahr, dao mött‘ sick de Griechen all nett bi anstrengen. Wat?

Wat is dat denn nu? Ji willt all gaohn? Aower wi häbt us doch noch gar nich all’s vertellt; nich es von Warstein! Also, ick maak et kuort: Warstein, dat is nich bloß Beer. Laot di dao es ne Potthucke setten, dann weeß, wat Katuffeln sind. Moment, ick häb de noch wuohl dat Rezept von. Hö? Nu ja, dann nich. Geiht auk ohne Potthucke. Aower waorüm will ji denn nu all …

Jaja, de Tiet, de Tiet. Duert nich lange, un et is all wier Urlaub. Oh ja, Urlaub, Urlaub … Geiht nix üöwer Urlaub.