De plattdüütske Bittgesang

Bild: pixabay

De Bidde lutt för jedet Flehen för alle immerto:
Bewahre us, oh Herr!

Vör Lüe, de nich schwiegen könnt …
Vör malle Stümper un Künstlergeklimper …
Vör suure Bömmskes un fusselige Bömmelkes …
Vör Klagen un freche Blagen …
Vör Säören un Grienen (beklagen und weinen) van Sippeltrienen …
Vör arme Kerkenmüüse un graute Klingelbüüls …
Vör smächtige Rippen in arme Krippen …
Vör nen aollen Rock un nen kaollen Grog …
Vör aolle Kabrachen (Ruine) un nierieke Drachen …
Vör Haore up de Tiähn un Schwiellen ant Gatt …
Vör ’n allto hatten un vör ’n allto flotten Affgang …
Vör lierige Knippen (Portemonnaie) un spinndulle Hippen …
Vör bollerige Querköppe un giftige Gaffeltangen …
Vör Straotenwiewer un Döppkesdriewer (arbeitsscheue Tagediebe) …
Vör olle Kerls, de wier frie’en willt …
Vör wahne Wollen un lahme Bollen …
Vör Omnepodenz un Impodenz …
Vör stumpe Fraulüe un scharpe Protokolle …
Vör Gepangel tüsken Düör un Angel …

Oh Herr, häb Inseihn un Erbamen,
A m e n

’n gaaanz kuort Döönken

Bild: pixabay

Bennings Öllsten föhrde as Smutje up See. Gott Dank wör nich immer Seegang, he harr auk es wuohl Landgang. Dao kam em maol siene Deern met ’n gaaanz kuort Röcksken in de Mööte. Tschä, wör den Rock länger wiäsen, wör auk düt Döönken länger wiäsen. Aower so …

So is et nu all an‘ End.

Aower kiek män, giff noch mehr schöne Döönkes hier.

Hett et Adé …

Bild: pixabay

     … döt et oft weh. Denn et giff Saaken, de bliewet, de kriss nich uut ’n Kopp. Dao kanns nich keggenansingen. Du moss de män dör. Un wenn se auk sägget: „Alles wird gut“, so duert dat oft lange Tiet.  

     Ick weet et noch es vandage, as ick dat lesste Maol dör mien Öllernhuus göng. Et is all lange Jaohren her. Daomaols göng ick eenmaol noch mit Sinn un Verstand dört Huus, eher ick et affschluuten moss. Ganz alleene un ganz langsam göng ick de noch maol dör.

     In’ Wuohnstuoben knarrde dat Parkett. De Wände kahl. Lütke schwatte Löckskes, wo maol Belder hüngen. Bloß noch dat Therometer hüng an de Siet, wo dat hellbökene Schimmel-Klavier stönn. Ick schüddelde mi, sessteihn Graod. Eenmaol noch tröck ick de Blendladens ganz hauch – un keek sinnig up de Thiekluse, dat aolle Kapellken, sietto von usen Huuse, dao wo se den Schmerzhaften Rausenkranz biäd’t harren, as miene Öllern stuorben wören. Ick keek – un keek. Dann gaff ick mi nen Ruck un – rummskedi – leit ick den Rolladen harunner. Huh, wat dat dör dat lierige Huus hallde. Un wat düüster dao nu in en kahlen Stuoben. Gau de Dööre to.

Nu in de Küök. Kien Herd, kien Disk, kien Stuohl, kien gar nix mehr. Doch. Eene Fleige. Arme Fleige. Ick leit se dao alleene un göng dör den Flur mit de hell-giälen Solnhofer Platten. Von dao uut de Treppe hauch nao buoben hen, wo ick fröher mien Zimmer harre.

  Et kam mi vör, as wenn et dao buoben nu noch stiller wör äs unnen. Doch still, wat is all richtig still? Mit nen vörsichtigen Tratt göng ick noch maol up usen Balkon un keek in usen Gaoren. Dao süng uut den aollen Appelbaom (Dülmener Rose) nen Gaitling. Süng he mi Adé? Et greep mi ant Hiärt. Ick dreihde mi üm. Balkondüörn to. Een Blick noch in mien Jugendzimmer. Lierig. Nix mehr dao. Auk icke nu nich mehr.

Ick moss gaohn. De Dööre lööt ick anlehnt. Heel mit Bedacht göng ick – Tratt för Tratt – de Treppen harunner. Unnen bleef ick noch maol staohn. Lusterde. Kien Mucks mehr to hören. Auk den Gaitling schweeg. De wör nu auk wuohl all weg. Adé …

Eenmaol noch de Klingel drücken. Göng nich mehr. De Strom wör affstellt. Eher ick nu gaohn moss, nöhm ick in dat traute Huus noch eenmaol deep Aom. Hm, ick wör siälig. Et röök in usen Huuse noch immer so es fröher. Un dann: Bumm … Nu wör de Huusdüör to.

Dat Bumm sitt mi noch immer hatt. Ja:

Hett et Adé,
döt et oft weh.
Doch jüst dat Scheiden mäck,
dat Liäben wiedertreck.
Drüm sägg: „Adé“ –
döt et auk weh.

Ja …

Du fröggs di: Wat sall dat, waorüm mott dat sien?
De Fraoge, se quiält di mit wahne Kopppien.

Un doch helpet de Fraoge alleen daobi nix.
Auk helpet dann nich noch so wiesklooke Tricks.
Du moss dao män dör, off du wills orre nich,
Hauptsaake du sömms lötts di dann nich in’ Stich.

Dann doo, wat du doon moss, un is et auk hatt,
bit Wasken wiärd immer dat Fell nu maol natt.
Doch bis du wier rein, un wat schuerde, wier ruut,
dann lött sick auk säggen: „Alles wird gut.“

Fließend Platt

Bild: pixabay

Niäben usen Wibbelt (1862 – 1947) giff et noch ännere Plattschriewers, de et bis up ’n Sockel bracht häbet, so auk Groth’s Klaos (1819 – 1899). De Mann wör Schoolmester un göng nao Fieraobend gern unner de Lüe, üm uut siene Werke to liäsen. He lutskede bi siene Vördrege immer gerne up ’n Bömmsken harüm, daomit em bi dat Gepraot sien Mund nich uutdrüügede. So leit sick wohrhaftig säggen säggen: Groth küerde fließend Platt.

     Wenn se in dat Auditorium also allmänto mit de Taskendooks togange wören, so harre et all wat demit up sick. Dat wören nich bloß Träönkes up de Wangen bi de Fraulüe un bi de Mannslüe wör et up de Vörbless (Stirn) nich eenzig Schweet, wat bi dat geföhlvoll Lustern dao all’s so weg moss. Nänä.

     Besönners bi sien Gedicht „Min Port“ wör dat so. Et hannelt von sien aolt Gaorenpäörtken, wat dao in nen heelmaol windscheef Stankett (Zaun) hüng. Nao Groth sien Riemmseln (Dichten) jankte un jankte de Port dao denn auk alltiets bi dat Up- un Togaohn in de rösterigen Angeln gottserbärmlick!

     Weil em dat merkbar angreep, bruukte et bi em immer noch ’n Extrabömmsken!

     Jesses, man sall et gar nich meinen, doch et schinn, dat de Mensken, de dao dör de Paort mossen, glieks auk mächtig dör ’n Schuersack mossen. Man konn et den Dichter jüsteto anseihn. Heel verbaast keek he dann von sien Blatt up, wenn he mit gewöllige Worde üöwer de Köppe weg in‘ Saal to denken gaff, wuvull Menskenkinners dao nich för immer, de Fööte vöran, dör de Port „hinweg“ mossen. Oh je. Dat is denn auk alle gar nich so eenfach.

     Un allmänto dat Knarren un Jamken daobi. Et bleef nich ohne Wirkung. Fraulüe konnen all baoll gar nich mehr ruhig sitten un de Mannslüe smeeten heel wehrig den Dassel debi up de Siet orre wiskeden sick upgekratzt de Plääten.

     Oh ja, so fließend Platt, dat bewiägede män doch de Lüe. 

     Eenzig so ’n draohtigen Buer, de möök sick es maol Luft un reip den Dichter to: „Groth, Groth! Eens kann ick hier sicher säggen, wenn de Port’ män es suvull Smeer (Fett, Öl) krieggen härr, äs miene Plääte tüskentiets hier Spütte, dann härren Se sick dat ganze Gedicht sparen konnt!“

♣       ♣      ♣

Fragen Sie in Ihrer Buchhandlung
nach plattdeutschen Büchern von Otto Pötter,
erschienen im Aschendorff-Verlag Münster.

Die zeitlos-schönen Pötter-Bücher
zählen zu den Klassikern der plattdeutschen Sprache
und sind immer auch zu jedem Anlass
ein originelles Geschenk „von hier“!

Gesundheitsprophylaxe

Bild: pixabay

Gesundheit, dao is mit Hoffmannsdruopen un Lappens vull Essigsuure Tonerden vandage nich mehr vull mit holpen. Dat wör maol. Vandage hett dat Gesundheitsprophylaxe. Un dao kiek es bi int Internet. Dann kanns di aower wünnern, üöwer alle düsse Profifaxen.

     Kien Wunner, dat wi et alle an de Nerven häbt. Gesundheit is jä guet, aower alltovull devon, dat kann auk wier krank maaken. Nich ümsüss küert se alle von entspannen. Doch bi all dat Inkaupen, Arbeit, Familge, Naobers, Sport, Schoole, Polletik, Kerke, egaol, dao entspann di es bi. Dao kriss jä nen Rappel!

     Söwwst den Gesundheitsminister is all gefährdet. Drüm, so sägget se, härre he niäben sienen Schriefdischk nen Defilibrator staohn. De hölp em gau wier up de Beene, wenn he bi Stress es maol ümfööl. Un wi? Ick sägg es so: Slöör wi nich all genoog Tasken mit us harüm? Wi könnt doch nich rein prophylaktisch auk noch mit Defilibrators laupen. Un doch, sägg män nix, hät auk all den Lindenwirt so nen Kasten unner de Theke staohn. Man wüss jä nie, wo dat hengöng, wenn de Nationalmannschaft maol wier trappen dai. He möss schließlick de Gesundheit von siene Gäste ernst nemmen. Schnaps alleene dai et nu maol nich immer.

     Un wu süht dat bi us so uut? Söwwst up de Sofas sin wi gefährdet. Denk bloß es an alle düsse Talk-Shows. Un dat ohne nen Defilibrator niäben sick. Üöwerhaupt is den Kiekkasten all dat reinste Gesundheitsrisiko. Man krigg de jä gar kienen Schlaop mehr bi! So moss ick erst lessens noch midden in de Nacht hören, dat bi us hier nu auk all de asiaatschke Tigermügge harümkrööp. Ick häb glieks dat ganze Huus up ’n ännern End sett‘. Gott Dank aower nix funnen. Un doch konn ick de heele Nacht nich schlaopen. Wu auk? Ick moss mi män immer wier fraogen: Wat willt de hier, so Diers uut de wiede Welt? Häw wi nich all so genoog mit use Gesundheit to doon? Un nu auk noch so wat! Well weet sick dao noch to wehren? Dao kanns de Rolladen doch gar nich dicht genoog mehr bi runnerlaoten.

     Ümso mehr mössen wi up use Abwehrkräfte achten, saggen se in‘ Fernseh‘n. Dao göng nix üöwer. Gott Dank könnden wi dao alle guet wat an doon. Man möss bloß dat Infusionssystem up de Sprünge helpen. Orre villicht dat Immunsystem? Egaol. Up jeden Fall dröffen wi us de nich alle wat bi gefallen laoten. Schließlick gäff et auk noch so männig Risikofaktoren, de nich so ganz ohne wören. Vörneweg de Schlacken. Wi leipen alle mit vull to vull Schlacken. Dao möök aower dat Immunsystem bi schlapp, weil dann de Darmfraktionen de nich mehr mit feddig wüörden.

     Kick, nu so wat wier! Man weet all gar nich mehr, wo man toerst orre tolesste anfangen sall. Dao bliff all gar kien Tiet mehr för arbeiten. Drüm mein ick jä auk, de beste Gesundheitsprohylaxe wör es ’n  Sabbatjaohr …