Worde wären Schall un Rauk, so hett et bi düssen Fuust von Goethe. Nu häff Goethe sick ja bekanntlick so allerhand infallen laoten. Aower auk nich immer ohne Nebenwirkungen. Well vull sabbelt, lüch auk vull. Drüm sin wi hier an de Iemse auk gar nich so dumm. Denn dat Quatern alleene mäck et nich. Schon gar nich, wenn et bloß Schall un Rauk is. Wenn, dann mott et auk sitten. Drüm härre sick düssen Goethe hier vull Worde auk sparen konnt.

    Up Platt is selten wat Schall un Rauk. Hett et villicht: „Keggen rieke Lüe prozessen un keggen den Wind anpissen, dat geiht immer an de eegene Buxe“, is dat all’s annere äs Schall un Rauk. Dat sitt. Dat bruuket wieders kiene Worde mehr.

    Et geiht aower auk ganz ohne Worde. Nemm bloß de Gäörnerses. Nen Sabbelkopp krich in en Gaoren nix terechte. Doch jüst bi stillke Gäörners, geiht et propper to. Et is aower nich so, dat Gäörners iähren Kopp nich bruuket. Dat denk nich. Se doot gar mit Planten un Bloomen praoten, aower bloß stiekum, in Gedanken. Un jüst daobi daien et de Gewächse ümso biätter. Tschä, gewusst wie!

    Mi göng dat Untüüch (Unkraut) nich uut en Kopp debi. Unner us: Leit et sick met all dat verflixte Quengelgröön in en Gaoren nich auk wuohl schimpen? Daokeggen schinnt mi alle düsse finessigen Chemieformeln van de Agrarinschinöre Schall un Rauk. Wat juckt dat de Quecken? Se wasset de ümto! Auk könnt ruhig de gröönen Wiesepitts met noch sovull stinkige Nieddeljüche (Brennnesseljauche) rümsplentern, dat Untüüch lött sick devon nich unnerkriegen. Aower ick weet et tüskentiets biätter.

    Psst … Ick häb för mi ümstellt. Fuust in de Taske un dann män derbe schimpen. Jaja, tatsächlick lött de Giersch den Kopp de all bi hangen! Mi schinnt, dat löpp guet. Bloß miene Frau meint, ick leip lessen Tiet lück brastig. Nu ja, so ganz ohne Nebenwirkungen geiht et wuohl nich.

 

Plattdeutsche Pötterbücher aus dem Aschendorff-Verlag Münster
Immer wieder was Feines von hier!

Sächs vandage wat, moss immer schön vörsichtig sien. Giff baoll nix mehr, wo se di nich mit packen könnt. Nu auk noch alle düsse Wenderie mit de Genderie. Man slött de all mit de Tunge bi an. Nich genoog demit, will jedereen auk noch klööker sien äs den annern. Denk an, wat laupet de nich alles för Dokters herüm! Fröher dai et niäben de Apptheek män bloß eenen. De was so wat es de Olle in nen witten Kiddel. Man keek debi up, wenn de wat sach. Jüst so es bi Schoolmester un Pastor. Wenn ansüss wat wör, wör de Olle dran. Un nöhm sick gar de een off annere Frau dat Wort, so leip se äs Ollske. An sick aower harre de Olle dat lesste Wort. Oh ja, dao mosses faken (oft) schön bi uppassen. So sach Bäänd maol: „Wennde Olle bi us in de Bude fröher es guet Wiär möök, dann krückte he es ’n Brummfitz. Dann duerde et nich lange, un he tröck us dat Fell üöwer de Ohr’n.“ Un schandudelde (schimpfen) gar es maol ne Ollske, dann wünken de mehrsten debi aff. Pyschologen harren dao gar noch Spass an. Egaol. Se daien sick de män alle so mit hen.  

     Mit dat Platt göng et ja auk nich bloß ümt Fiendoon. Platt moss kennen, dat kanns nich studeeren. So es de Olle, küerden auk de Lüe nich lange de ümto. Waorüm auk? Et is, es et is. Dat is mit dat Öller nich anners. Will auk vandage nich eenen mehr aolt sien, kreeg he fröher to hören, dann möss he sick män bitieten uphangen. Oh, oh, so küer es vandage. Woll aower wüerklick wuohl ne Menskensiäle gerne aolt werden, so harren de ännern de auk nix ümbi. Se sachen, de Ollen dröffen bloß dat Aomhaalen nich vergiätten. Olle Lüe wären nu maol wat vergettlick. Meinde aower eenen, he kreeg tatsächlick nich genoog Luft, kreeg he to hören, dann möss he män öfters nao buuten gaohn. Dao gäff et Luft genoog. De koste nich es wat. Üöwerhaupt härre för all so wat „de Olle dao buoben“ guet suorget. Den gaff et ja auk noch! So kamen de Lüe hier mit den een off annern Ollen auk wuohl guet terechte. An sick is dat auk vandage noch wuohl so..   

     So säch noch immer de Mensk mit teihn Jaohr: „Junge, mien Vaa, dat is en Kerl, de kann all’s.“ Mit twintig hört sick dat all anners an: „Wat de Olle doch nich all’s so mäck! Könns unwies bi werden!“ Mit deertig meinet se dann: „Wat de Ollen mööken, dat wör män doch nich all’s so verkehrt.“ Un sind se erst vettig un mehr, dann hett et gar: „Respekt, Respekt, ick könn et nich biätter äs use Ollen.“ Tolesste gar hett et: „Ach, wenn doch de Olle noch liäben dai, wat wäre dat schön. De wüss de wuohl wat von …“

     Tschä, so is dat. Wi werdet to fröh aolt un to laate klook. Wenn auk. Usen besten Ollen dao buoben, de knipp de wuohl een Aoge bi to. Wat mehr? So willt wi de Ollen män gewähren laoten.

Kodderig Wiär, dat is nix för de Gesundheit. Jüst aolle Lüe laupet dann gau mit ne Verköhlung un häbet et wahn an‘ hooßen. Mit de Bronchien is nu maol nicht spassen. Dat wüss Anton auk. So woll he de glieks wat keggen doon. Un so stönn he in de Stadt dao nu vör de Afftheek, sienen Struppi an de Liene debi. Doch Struppi droff de nicht mit in. „Hunde müssen draußen bleiben“, stönn graut an de Afftheekendöör. Ick säch di, dat dat alle so städtske Marotten sind. Egaol. De Rüe harre jä auk nix. Aower wohen demit? Anton keek üm sick, üm dat Dier wo antobinnen. Aower nix. Nix to maaken. An allen Mumpitz harren se dacht, aower Diere mossen män seihn, wo se bleewen.   

     Gott Dank kam dao nu ne Frau up em to un Anton göng dat Menske auk forts an: „Stopp! Könns mi wuohl iäben den Hund haollen. Ick mott dao gau in un haalen wat.“

     De Frau bleew staohn, keek em an un sach bloß: „Bitte …“

     Oh, göng et Anton dör ’n Kopp, glieks häs et hier all mit so ne fiene Dame to doon. Se harre em wuohl nich recht verstaohn. Also dai et de Mann nu vörnehmer: „Ich meinte, ob gnää Frau, nich wahr, also ob Se vielleicht so gut sein möchten, mir nen Moment den Hund zu halten, derweil ich nur kurz mal eben, von wegen alle die Verkühlung mit de Huusterei, in die Apptheke rein muss, ich meine, wenn’s nich zu viel verlangt is.“

     De Frau keek em verwünnert an un sach: „Dao bruukt Se ja gar nich so gewöllig Worde üm maaken, ick sin de wuohl ächter kuemmen, üm wat et geiht.“ Doch nu wiesede se up den Rüern un sach: „Ick häb bloß frocht, off he bitt?“

---

Fragen Sie in Ihrer Buchhandlung
nach plattdeutschen Büchern von Otto Pötter
aus dem Aschendorff-Verlag Münster.

Die zeitlos ansprechenden Pötter-Bücher
zählen zu den Klassikern der plattdeutschen Sprache
und sind zu jedem Anlass ein originelles Geschenk „von hier“

Wat de Frauenrunde in de Gemeinde wör, de daien nich bloß Koffiedrinken un nett so wat, nä, de wören in all’m an sick wuohl fix debi. Lestertiet harren se et heelmaol met de Kultur. Göngen se up Tour, so nannden se iähren Uutflug glieks all: „Kultuour“.

De Mannslüe keeken de all lück kruus bi drin. Et schinn iähr met de heele Kultur all wat wunner-lick. Drüm wünken de Kerls debi aff. Wenn se all up Tour göngen, wollen se auk Spass debi häm’n un sick nich den Kopp noch dörneene setten laoten. Daobi konnen de Fraulüe nu erst recht dat Sti-cheln nich laoten. De Mannslüe keeken de nich änners bi drin, denn as Kegelbrüörs leipen se nich ümsüss as de „Lustigen Buben“. Sollen de Damen sick doch in de Museen de Fööte platt laupen, de Herrns föhrden leiwer met en Sambazug nao Nnorderney. Franz, well den Kegelvaa gaff, harr längst auk all wier Platzkarten deför. De Fraulüü tröck et nao Bremen, in dat Völkerkundemuseum. Un so schinn et, jedereene wör de guet bi tofriär. Wat mehr?

Wenn einer eine Reise tut, dann kann er bekanntlich auch was erzählen. De Fraulüe mööken mehrst ne Fraogestunde deruut. Wu et in Norderney denn wiäsen wör? Nu ja, wu Norderney iäben so wär, vull Sand un Wind un so. An sick ganz gesund. Dao könn man wieders nix säggen. Ach ja. Ja, nu auk noch dat Meer. Aower dat wör dao jä immer… Oh, dao mossen sick de „Lustigen Buben“ aower wat bi uutlachen laoten! Nein, ach nein. Dao härren de Fraulüe bi iähre Kultour aower wiet mehr beliäwt! Se härren ja all vull seihn, aower in dat Völkerkundemuseum in Bremen, nich wahr, also dao wäre gar ne ägyptische Mumie wiäsen, so aolt, dat gar Moses de noch wuohl härre seihn konnt!

Hö? Dat könn doch gar nich, wünken de Lustigen Buben aff. Franz mennde gar: „Nu üöwerdrie-wet et män nich noch met de Kultur! Ick wüss nich, dat Moses nu auk all in Bremen wiäsen wör.“

Bäänd wör nen flietigen Kerl. He harre den heelen Vörmiddag in Gaoren üörnlick wat doon. Nao nen Dutz Katuffelpannekooken wör nu Tiet för nen Ünnerst (Mittagsschläfchen). Aower söwwst upt Sofa wör Bäänd all wier flietig togange. Daoför harre he sick nen dicken Stammend von Baom uutsocht, wo he mit ne gewöllige Saage drangöng. Et göng allmänto: Rrrrrrrr-t! Rrrr-rrrrr! – Doch wat wör dat up maol? Unner em de Baom all baoll in Stücke, swebede Bäänd höhger un höhger. He leit de Welt deep unner sick un wör nu tatsächlick an de Hiemmelporte landet. Godorri. So wör dat also mit dat Dautgaohn. Nu ja, man hölt dao nix an. Doch wat söhg he?

     In de Midde satt Petrus up ’n Gaorenstuohl, Typ Teak-Hochlehner, mit ne allemaol fiene Klappsesselpolsteruplage in Stiärnkesdeko. Üöwer sick nen wunnerbaren Rausenbuogen uut füerverzinkten Draoht. Un dat mit Rausen, also so Rausen harre Bäänd noch seihn. Ganz wunnerbar. Wüss he nich genau, dat dat Petrus wör, so härre he up Gärtner Pötschke tippet: langen witten Baort, all wat in de Jaohre de Mann un ne grööne Schüötte üm. Män statt de Piepe, harre Petrus ’n bronzen Krüüß in de Hand. Daomit naigede he Bäänd to sick un sach: „Tschä, Bäänd, dat de Hiemmel hier dat reinste Gaorenpardies is, dat härres wuohl nich dacht, wat?“ Nä, dat härre Bäänd nich dacht.

     Petrus stöck em, se können em wuohl guet bruuken. Wenn he flieitg wär, kaim he up düsse Art un Wiese noch wuohl ant Fiägefüer vörbi. Dao woll he wuohl bi mitmaaken, meinde Bäänd. Also guet. Wör genoog to doon. Bäänd soll auk män glieks vörne mit den wietlöftigen Pand bi dat graute Sommerhuus von Mutter Maria anfangen. Dat härre et wuohl naidig. Kien Problem för Bäänd. So bruukte de Mann siene Holzken auk gar nich erst uuttrecken. He greep sick ne graute Schuufkaor samt Harke, Bessen un Spaten un füng forts flietig an. Dat konn Bänd ja. Hier wat ümspicken (umgraben), dao wat an Dünger bi dran … Dann wör auk all Tiet för ’n Ünnerst (Mittagsruhe). Daoför lechte he sick in de Schuufkaor. He harre de Aogen män soiäben to, dao flögen up maol de Sommerhuusblendladens wiet up un de Mooder Gotts reip: „Bäänd! Weeß du, wu laate et is? Mit lange Liggen is us hier nich vull holpen!“ Oh, wat nen Ton dao von de ehrwürd’ge Mutter Maria.

     Män dat …, dat wör jä siene Maria. „Mia, oh Gott, wat is?!“ keek Bäänd heel dutt up. „Dat fröchs du mi ?“, kam et terügge, „schnuorkst herüm un kümms gar nich wier hauch.“ „Jaja, geiht glieks wieder“, streckte un reckte Bäänd sick, „ick roop bloß noch iäben bi Gärtner Pötschke an, von wiägen de schönen Rausen för usen Rausenbuogen …“