Sommergewitter

Bild: pixabay

Muorns noch so schön in Sönn dörlöchtet, kippte he üm de Meddagstiet, de Sommerdag an de Iemse. Backend heet tröcken von ächten her drohlicke Wulkenballen up. Dao sach de Buer: „Dat giff glieks noch wat. Eher dat et grummelt, föhr ick noch gau in de Stadt. Ick mott dao noch hen un haalen wat.“ „Gaoh to“, sach de Meerske (Bäuerin), „ick haoll hier wuohl Huusbest (ich passe schon auf). So kann ick auk es wier in Ruhe an Tüüg wat flicken.“ Kuort drup wör et still in‘ Huuse.

     Et wuord mehr un mehr bienaut (drückend-schwül); daobi ganz un gar dimstrig, de Hiemmel all gries es Zinn, bloß von wieden lück giäl un wiet ächten gar so wat es viola. Sietaff von et Herdfüer glämmde unner ’t Krüüz met dat drüüge Palmstrüüksken dat Üölgelämpken. De Frau woll dagesüöwer nich graut Lecht maaken. So was dat Huus all so guet es düüster. Nich dat dat Menske bi düt Wiär dao alleene in Huuse bange wör, dat nich, aower se harre sick män doch in’ Naihstuoben verkruopen. An Tüüg rümflicken dai se giän. So nösselde de Frau met Läppkes un Gaorn üm dat lütke Lämpken von de aolle Pfaff-Naihmaschin harüm. Wenn nich jüst de Naihmaschin suusede, wör et mucksmüüskenstill.

     Godorrie, wat drückend! De Lucht stönn män so. De Fensterladens wören sperrangelwiet up. Ohoh, buuten wuord et wehriger. Dat Dönnern rullde naihger. Sprüngen Blitzfunken dör den Stuoben, keek de Meerske up. Se tellde dann. Noch göng et. Mit maol aower krachte et naihge bi un glieks drup böllerde sick den Dönner wööst uut – un rullde wiethen weg. „Nu aower Schluss hier!“ reip de Frau de keggenan. ’n Snipsel Gütermann-Nähseide in’ Mund, göng se mit nen fasten Tratt up dat Fenster an. Se woll et tomaaken un bleef doch staohn … Ganz met sick eens, keek se in Gedanken nao buuten hen. De Klämmerkes (rankende Kapuzinerkresse) hüngen düörstig un slaffmatt den Tuun daale. De aolle Tuun met dat graute Heck (Gattertor) … Siet Jaohr un Dag tröck he sick üm den schattigen Appelhof (Obstgarten), so as woll he ne behööden.

     De Baimtööge aower lööten sick flau (kraftlos) hangen. Orre ducknackeden se sick nu vör Angst un Bange? Kien Blättken, wat hen- off herwaigede. Man konn dat Knistern in de Lucht baoll föhlen. Bloß giennen, achter ’n Koben (Schweineauslauf), ganz alleene up de graute Wieske, reckte sick – piel hauch – de aolle Biärnbaom in de Höchte. „Jüst so es ’ne Flamm, de hiemmelwärts lodert“, sinneerde dat Huuswief. Se wiskede sick met de Schüötte den Sweet von de Plääte (Stirn).

     Wu wör dat? Harr nich erst noch in‘ Fewrua iähr Mann sächt: „Den aollen Kostgänger dao buuten, den hau ick nu üm; vull dräch he jä doch nich mehr.“ Män dat harr se em soiäben noch uutküeren konnt. Denn so lange se denken konn, stönn he dao, de aolle Baom, met de Holtbank drunner. De Bank … Genrassionen häbet dao truulick siätten. De Frau dacht: „Un de Biärnbaom, wat is de doch maol wier guet dörkommen.“ Schön so, de fiene Duft, de herrlick witte Blaite in‘ Fröhjaohr met de summenden Immen, de sick munter in em tummelden … Un nu hüngen se de all wier dran, noch ganz lütt, de Biärnkes, mündkesmaote, hatt noch, doch wanner wier saftig-sööt. Se is baoll nich mehr to kriegen düsse Westfäölske Speckbiärn‘, ne Rarität. Geiht man dao so eenfach met Biel un Saage dran? Üöwerhaupt, spiellt bi so ’n Baom nich mehr noch mit äs bloß dat Holt?

     Godorri. Heel biestrig flammden nu de Blitze up. Jö! Un dat Dönnern göng bis in de Magenkuhle. „Dat is hier kien Spiellwerk mehr“, schööt et de Meerske dör ’n Kopp. Glieks auk friskede de Wind plüüsterig up. Ja, met Huulen streek he wahn all ümt Huus. Ne Dööre knallde wo to.

     In Nullkommanix klädderden dicke Druopens hatt up dat Affdack. Palskend fööl dat Waater män so von buoben daale. Un heel wild göng den Bruusewind dör de Baime. Eenzig de aolle Biärnbaom böhg sick in de Spitz bloß so iäben, so as dai he den Kopp lück wäögen. De Merske stönn ganz in Gedanken an et Fenster. Wat schön frisk et up maol röök. Hmm … Jö! Ohne Gnade;

     Grell un strankiel (hart, streng), tuckte grell de Blitz runner. Baatzkedi, dao knallde et un fraog nich wu. Et krachte, dat et geföhrlicker nich göng. Splitternd föölen Tööge daale. Godorri! Et harr em troffen, den aollen Biärnbaom. Sien Stamm wiesede ne klaffende Wunde. Sietto lag Astwerks un de Holtbank schinn schwatt anbrannt. De Frau krieskede. Et harre auk iähr Hiärt troffen. Ratz smeet se dat Fenster to. Iähr Schreien bleef buuten. De Wind weihde et weg – wiet weg. Verbaast laip se in Huuse harüm un namm den Rausenkranz.

     As de Buer uut de Stadt wierkamm, verstönn he dat Klagen van siene Frau gar nich. „Stell di doch nich so an“, sach he, „män guet, dat et bloß den aollen Baom troffen hät. Ick haal glieks muorn Biel un Saage. Dann krich he den Rest.“

     De Frau sweeg. Se dachte bloß: „Ach, ji Mannslüe. Wat us Fraulüe bis ant Hiärt geiht, dat geiht ju Kerls män bloß bis an de Knei’ …“

 

För alle Geliägenheiten alltiets wat Schöns von hier:
Plattdüütske Pötter-Bööker – Aschendorff-Verlag Mönster

Wählen gaohn

Bild: pixabay

Wählen gaohn, sägget se, dat sollen wi män nich up de lichte Schuller nemmen; denn well vör Wahlen uutkneep, hölpe jüst sücke Schaleier, de biätter in de Versenkung bleewen. Düsse Malefizpolitiker aower daien gern wuohl noch met twee Stimmen wählen, üm drantokommen. Häw wi et dann aower met sücke to doon, dann Gnad us Gott, dann sind Wahlen wanner för de Katt … Also: Dat Ääsken hauch und loss. Biätter wuohlbedacht wählen gaohn, statt so wat uut en Weg to gaohn. Ja, wählen gaohn, solange wi de frie’e Wahl noch häbet!

     Meinee, Lüü, et is doch män bloß en Krüüßken, wat debi naidig is. Dat is doch wuohl nich tovull verlangt, orre? Recht nommen is et aower akkraot Krüüßken kein Krüüßken, wat wi dao up de Wahlssieddels maaket. Korrekt is et en Andreaskrüüß.

     Nu häw wi et jä vandage nich mehr so met de Naomensdage. Dat ännert aower nix deran, dat de Naomen us wat sägget un – mehr noch – us use christlicken Werte düütlick maaket. So bedüüdet Andreas „de Ümsichtige“, ja, de „Uprechte“. Daoför stüörw he gar an 30. November 60 den Märtyrerdaut an en schräg Krüüß, dat sogenannte Andreaskrüüß. All dat is nich wegtoküeren, et is amtlick bekundet.

     Amtlick is vandage auk dat „Zeichen 201“ van use Straotenver-kehrsordnung met dat Andreaskrüüß. Et sägg us: „Kiek di üm!“, et häff also ne Schutzfunktion un will us vör Unglück un Mallör bewahren. Jajaja … ji häbt et nu villicht all ruoken, orre? Bi Wahlen is dat iämso. Recht nommen maaket wi dao up de Wahlssieddels jä auk en Andreaskrüüß. Un lück ümsichtig will us dat – recht bedacht – jä auk säggen: Kiek di üm! Wu sall dat hier alle so wiedergaohn? Woför stimm ick nu? För wat geew ick miene Stimme her? Aower auk, woför maak ick sömms eenlicks so Stimmung?

     Et is also längst män nich eenfach so’n Krüüßken deher. Et häff et bi Wahlen in sick, dat Andreaskrüüß. Et hölp denn bi Wahlen auk all vör üöwer hunnert Jaohren den gueden Pastor Kappen van Sankt Lamberti in Mönster. Oh ja, dao höölden wi et hier noch met de Gewissenserforschung, wenn et üm wat göng!Bi Pastor Kappen göng dat so: 

     Guter Gott, steh uns bei den Wahlen bei, um die Welt ein bisschen besser zu machen. So setze dem Überfluss Grenzen und lass die Grenzen überflüssig werden. Lasse die Menschen kein falsches Geld machen und das Geld keine falschen Menschen. Bessere solche Geldverdiener, die wohl tätig, aber nicht wohltätig sind. Schenke unseren Politikern mehr Wahrheit und der Wahrheit mehr Politiker. Und so lasst uns nun, ohn‘ länger zu schwätzen, das Kreuz ins rechte Kästchen setzen.

     Ick meine, bi Wahlen hölpe us düsse Gesinnung auk vandage noch ganz guet. Denk wi dran, wenn et sowiet is. Biätter wuohlbedacht wählen gaohn, statt so wat uut en Weg to gaohn. Ja, wählen gaohn, solange wi de frie’e Wahl noch häbet!

Koppriäken

Bild: pixabay

Fröher konn man in de Wertshüüser noch wuohl schön „anschriewen“ laoten. Manchs moss de gar en graut Book för her. Doch an sick göng dat met et Betahlen so eenmaol de Wiäk wuohl. Mehrst friedags, wenn et Löhnung gaff. Dann keek de Weert int Book un dann flöög em dat Geld uut de Lohntutens män so to. Et gaff aower auk so Söffels (Trinker), de leiten et slören un mööken faken Ärger bi de Betahlerie. Dann moss bi dat Remmidemmi manchs gar noch ne Riäkenmaschin debi her orre et gaff „Hausverbot“, wenn de Kröger (Wirt) derup sitten bleef. Män nich immer alle eenfach, wenn et an de Knippen (Geldbörsen) geiht.

     Nu was de in de Marktschänke aower en nee’en Pächter drup. För so wat wör et an sick noch en jungen Kerl. Doch et schinn, he möök sick guet. Bloß dat met dat Anschriewen, dat woll he nich mehr. Dao möök he en End van. He meinde, dat pöss nich mehr recht in de moderne Tiet. Herrjeh, nu all wier so nee Marotten. Jopp pöss dat niemodske Gedoo ganz un gar nich!  As he dao bi sien Gedeck up en Hocker an de Theke satt, woll he dat met den nee’en Kröger auk glieks es in Ruh beküeren. Wat an de Pöste to setten (anschreiben lassen) wäre jä nich so, dat man de nich bi Betahlen dai. Dat doch nich! Ah wat. Doch Dag för Dag immer so klein-klein, wäre dat nich Fimmelanterie? Dat wäre eenmaol de Wiäk för beide doch wiet praktisker.

     Doch nä. Nänä. Nix to maaken bi den nee’en Weert. De winkte graut aff debi. He woll sick de auk erst gar kien Book för nemmen. Nu ja, dann nich, dacht Jopp sick – un bestellde sick noch eenen. Dann ruttkede he den Hocker so van sick, greep nao sienen Pett (Mütze) un möök Anstalten to gaohn. Doch vörher sach he nu met Bedacht den Weert noch to: „So. Dann seih nu män to, dat du et alle schön in en Kopp behälls. Aower nu ja, büs jä noch wuohl jung …“

     Also dann: Hendoon

Tri-Tra-Trullala

Bild: pixabay

Henwollt harren se dao eenlicks nich, Grete un Bäänd. Bi so Aollenkaffees puchet sick de Omas un Opas jä doch bloß alle keegensieitig wat terechte, wu jung se sick noch föhlden un wu fix se et alle noch könnden. Aower de Runzeln leiten sick män nich wegpudern. Un bi de ollen Kerls lüllde et manchs män so uut en Baort. Et is nu maol nich to verkennen: „Wenn die Zeit wohl ist gekommen, hält auch nichts sie dann noch auf.“ Drüm konnen Grete un Bäänd Kaffeedrinken iämso guet inhuuse, oh-ne sick de auk noch bi wiesen to mössen.

Doch dütmaol woll Pastor Schmees an düssen Naomeddag int Pfarrheim siene schönsten Fotos präsenteern. Thema: Von den Wellen zu den Gipfeln. Den Geistlicken knipste nu maol för sien Liäben gern. Bi em kam nao et Krüüß glieks den Fotoappraot. Daomet was he all vull rundkommen. Drüm schinn et nu es interessanten Naomeddag to werden.

Jaja, un so mööken auk Bäänd un Grete sick maol wier up en Patt dehen. Guet so, denn wat harre de Mann nich auk all all’s so seihn! Bäänd wüss dao wuohl wat up to säggen: „Feihlt et den Mann an ne nette Frau, mott he män ännerswo an Afflenkung wat sööken.“ Mann, he soll sick met so wat doch trüggehaollen, flisterde Grete. Nich dat de Lüe et noch hörden! De Saol was immerhin rappelvull. Dao könn sick eenen licht wat upschnappen. Hä nä, Grete moss doch nu immer schön up-passen, dat et met Bäänd de nich dörgöng. Nu ja. As et an en End was met de Belderkiekerie, applodeerden se sick Blaosen in de Hande. Bäänd trummelde gar up en Disk debi rüm.

Glieks rutskeden de Stöhl män so hen un her, dat Geschirr klapperde, Kaffee dampde un junge Deerns leipen met Appelkooken. Et wör män een Gewusel. Bäänd wör dat tovull. He schööf sienen Stohl up de Sieten un göng nao en Kloo hen.

Oh, wat wör dat? Niäben de Düörn in de Ecke stönn noch dat graute Gestell fört Kaspertheoter. Bäänd merkte, dat se em naokeeken. Dao sollen se sick nu aower es wünnern! Timpen un Wogen harren se jä noog nu seihn. Drüm tratt he achter den Kasten, stöck den Kopp dör den Vörhang, möök den Kasper, süng luuthals „Tri-Tra-Trullala“ un fröög geck: „Naaa?! Seid ihr auch alle da?“

Jö! Dat schinn jä noch spassig to werden! Alle Omas un Opas quäkten: „Jaaaa!“„Schön, schön“, sää Bäänd, „aower nich mehr lange!“ Sodann tröck he dat Gardienken to un dreihde upt Hüüsken an.

Otto Pötter: Liekuut, liekan – Aschentorff-Verlag Münster

Dann nich

Bild: pixabay

Se könnt säggen, wat se willt, aower met de Jaohren is et nich mehr so, es et maol wör. De Lack is draff. Dat kreeg auk Kösters Karl gewahr. Bis an de Siemssig was he de noch wuohl guet bi dörkuom-men, aower nu göng et doch wat quackelig met siene Gesundheit. Manchs moss he all staohnbliewen to puußen, wenn he män bloß en bettken met en Bessen togange wör. Ännermaol smeet sick alleen dat Wiär all schwuor bi em up de Buorst. So göng dat wesselwiese bi em.

Sien Frau meinde, et wäre mehr äs Tiet, dat he de maol wier mit nao en Dokter göng. Thea konn dat guet säggen. Thea feihlde so guet es nix. Aower so is dat, wenn Kerls sick in de Jubeljaohren jun-ge Wichter to Frau nemmet, dann bliewet se de faken (oft) an en End bi hangen. Doch wat maaken? Karl nu denn auk hen dao, nao düssen Dokter Sounso. De was män noch nie, aower wat man de so von hörde, wör et „ein Arzt auf der Höhe der Zeit“.

Karl schinn auk glieks, dat den Medikus wuohl wüss, wat he dai. Et was niämlicks in de 1960-er Jaohren, dao harren se et jüst met de niemodsken Herzschrittmaakers. „Un düssen lütken Hilfsmotor sall mi helpen?“, wünnerde Karl sick? Oh ja, nickoppede den gelehrten Dokter. Wenn sien Hiärt et maol nich mehr so recht dai, üöwernamm stantepee dat Ding un tickerde loss. Dä! Et wäre ne heelmaol niemodske Medezintechnik, jüst pässig för dat „Beschwerdebild“, mit dat Karl leip. Met so ’n Ding aower könn he et allemaol biätter wier uuthaollen. Villicht dat he sick dat es in Ruh met sien Frau bespröök, „bevor wir im Spital den kleinen operativen Eingriff vornehmen“.

Nu ja. Giff schöner Werks, aower … Aower wenn et nich änners is … Käthe meinde, me höss dao villicht nu män dör. „Frau“, sää Karl un böhg sick dör, „dann pack mi nu män all füste (sogleich) mienen besten Schlaopanzug in.“ He woll sick vörher bloß noch iäben raseern. Dann göng he auk all loss.

In dat Spital, wo den klooken Dokter fuhrwerkte, nöhmen se sick Karl auk glieks flietig vör. Se unner-sochten em gründlick un eher dat et mit em in en OP göng, harr he all wat an Spritzen binnen. Doch eher dat et dao mit em nu lossgaohn soll, konn Karl soiäben den Dokter noch säggen: „Un wenn dat … wenn dat hier nu es nich klappet, dann, Dokter, dann … niähmt se mi üm Gott’s Willen … den Ticktack wier druut. Denn dann … will ick män doch miene Ruhe häm’n.“