Häs et auk all hört? Beckmanns Bruni is daut. Oh ja, dat mott man säggen, met Bruni geiht ne heelmaol achtbare Frau uut de Welt. Se was so recht eene es du un icke. Se höölt de Riegen bineene un dai alltiets, so guet es et göng, dat wat se konn. Drüm düssen Naopries hier auk glieks vöran.

     Nich dat wi Bruni (so es bi Melitta) nie’e Koffiefilters to verdanken härren. Nä, dat nich. De Frau häff auk nich eenmaol vör de Vereinten Nationen in New York ne graute Rede haollen. In Berlin häbt se van Bruni auk noch nix hört. Se wör nich Parteivörsitzende un se satt nich in’ Aufsichtsrat van de Sparkasse. Bruni wör auk nich Influencerin orre Feministin. Se brachde äs Frau auk nich, alleene up ’n Paddelböötken, den grauten Amazonas ächter sick. Et gaff för Bruni weder Gold-medaillen noch Weltrekorde. Offwuohl se guet kuoken konn, wör von Bruni in nich eene Fernseh-Kochshow wat to seih’n. Nä, Bruni häff de Welt nich ümkrempelt. Nix an Schlagzeilen gaff et üm de Frau. Nix Extras. Un nu is Bruni daut. 

Still göng Bruni dör de Welt;
se möök üm sick nich graut Gewält.
De Frau dai guet, wat se so konn,
wör nett alltiets un flietig, fromm.

Bruni harr fief Kinner. De Mann wör iähr all fröh stuorben. De Rente, dat wör nich vull. Se moss män alltiets schön sparsam sien un guet uppassen, dat et de Kinner an nix feihlde. Aower se sind alle guet terechte kommen. De Enkelkinner wören ganz Omakinner. Muorns droffen se wuohl koppüöwer in iähr Bedde. Dao harr Bruni Spass an. Un noch vör Wiäken häff se iähr Plätzkesbacken bibracht. Ansüss dai se de Lütken gerne schöne Geschichten vörliäsen un uut de Familge wat von fröher vertell’n.

     Wat süss noch? Bruni dai gern Naihen un Stricken, daobi keek se alltiets fröndlick drin. Denn nich weinig devan göng för wat Guets in Wiehnachtsbasare. Unner de Lüe göng Bruni auk immer gerne. Se süng mit in’ Kerkenchor un suorgte för muntere Radtouren för de Frauengemeinschaft. Ansüss höölt se iähr Hüüsken prick un dai met Luune wat in‘ Gaoren; ja, Bloomen wören iähr een un all’s. Se küerde de gar mit.  

     Tschä, all dat wör maol. Nu is Bruni daut. Waorüm ick dat hier nu aower schriewe? Weil bi sücke es Bruni nich eener an‘ Graff graute Reden hölt. Weil se üöwer sücke es Bruni in de sozialen Medien lachet. Ümso mehr will ick hier es säggen, dat sücke es Bruni – auk ohne Ordens – för de Welt wahre Wohltäters sind! Se hölpen wo se konnen, daien alltiets flietig wat, häbt sick nich wegducket wenn wat wör, häbt nich rümmuult, se häbt nich eene Menskensiäle quiält un nich eenen üöwer’t Ohr haut. Aower in‘ Fernsehen orre so wat es Tiktok kennt se sücke es Bruni gar nich.  

    Ick aower will nu gau noch seihn, dat Bruni en Naopries krich. Drüm gaoh ick glieks stantepee nao et Amt, ümdat Bruni posthum noch dat graute Bundesverdienstkrüüß 1. Klasse krich. Wenn nich Bruni, well dann …?

Ick harre lessen hauhgen Besöök van Jack uut Kanada. Nää, nich uut dat Gelobte Land – Kanaan, dat is heel änners wo un wier ganz änners wat! Doch Kanada is auk nich ohne. „Wonderful“, so Jack. „Und Germaani, hier, Deutschland?“, fröög ick vörsichtig, wu he us denn hier so söhg? Nu ja, auk nich gerade schlecht, verstönn ick. Doch so allemaol wonderful klüng dat nich. Wu dat? „Well, it’s okay, but…“ Ja, wat denn nu?! Nu ja, wi keeken de alle nich so happy bi drin. Em schinn, wi härren alle en lütken Mann im Ohr. Hö? „Yeah“, nickoppede Jack. Bi so männig gräsig Gesichter hier tröcken se in Kanada de Blendladens runner. Wat us Düütske bloß alltiets kneep, woll he wietten? Erst iäben härre he noch so ’n Kind Gottes seihn, dat de heel schlecht bi uutkeek.

Nu ja, gaff ick vörsichtig terügge, keek man sick de Welt an, gäff et jä auk nich vull to lachen. Orre? „Come off it!“, wünk Jack aff, „Change your situation and the world will see differently.“ Jö! Wat dat nu wier? Off ick dat verstönn? So ganz nich, gaff ick to. Also, dat wäre doch gar nich schwuor to verstaohn. Off ännersiets de Welt nich auk beautiful wäre? Je mehr man sick de aower bi hangen lööt, orre brastig debi drinkeek, ümso leeper (schlimmer) schinn et. He lachede breetmuulsk un meinde, se daien em verschrecken, alle düsse mehr äs hunnert Millionen Germanen, de dr so verspannt in de Welt keeken.

Hö? Hunnert Millionen? Sovull ick wüss, wären wi hier män jüst so üm 84 Millionen herüm. Jack nickoppede, dat härre he auk in sienen Travel-Guide liäsen, doch dao wären nich de „little mans in the ears“ bi mittellt. Wat? Wat härren se daobi vergiätten?! Nu ja, alle düsse Männekes in de Ohren, met de vull Volk hier leip. De noch mit debi, göng dat locker wiet üöwer 100 Milliionen! Sieh an, sieh an – oh, wat mossen wi lachen!

Un doch schinn em de wat dran, an düsse Art Algebra. Dat göng auk mi nu nich uut en Kopp. Leip auk ick villicht all nich mehr so ganz alleene? Un well mehr wuohl alle noch? Jack wör längst all wier in Ontoriario, as ick es bi Franz vörbikeek. Män wat sägg ick?

Franz füng glieks heel malatt all wier an. Godorri, off ick auk dütt un dat all hört härre? Nämanä, ganz schlimm! Wo dat noch wuohl alle so hengöng? Un üöwerhaupt … Sogar sienen Dokter härre em … Ick woll et wieders gar nich mehr hören un göng detüsken: „Franz“, fröög ick, „häs du nich wuohl en kleinen Mann im Ohr?“ Oha. Stantepee keek Franz de heel verstellt bi drin. He greep sick gaffelig an sien rechte Öhrken un brabbelde: „Männeken, komm heruut. Et schinnt, se häbt di spitz kreegen!“

Ich sägg hier nu auk nix mehr. Eenzig: Hendoon!

Denk ick an mien Möhn Marie, is et mi vandage noch warm ümt Hiärt. Möhn Marie wör ’n guet Menske, alltiets flietig un fromm. Lange is se all daut. Ick kannde Marie bloß in Schüötten. In twee Sätze könnt ick iähr naosäggen:

              Was wir auch brauchten hier im Leben,
              hat deine Schürze uns gegeben.

     Ja, Möhn Marie un iähre Schüötten, se gehörden tesammen, guet Linnendook, maol mit blaoe Pünkskes, maol mit griese Striepen. Muorns bi et Antrecken kamm glieks de Schüötte demit üm.      Twee Handgriffe üm de Hüften, un schon flögen de Driägers auk all üöwer de Schullern. An’ Latz, rechte Siet üöwer de Buorst stöcken, so es ’n Orden, immer twee Sicherheitsnaodeln; im Falle eines Falles glieks to Hand. So konn de Dag kommen.

     Wi Kinnner höölden us an de Schüöttenden faste, wenn et in’ düüstern Keller göng orre et ansüss nich ganz geheuer wör. Un leip de Niäs, so konnen de Lütken in den Schüöttend auk ruhig es maol snüöttern. Üöwerhaupt den Schüöttenend! Se tröck daomit heete Pötte von de Herdplatte, drüegelde sick de Hande dran un wiskede sick den Sweet von de Plääte. Sogar Fleigen dai se demit von ’n Disk bandieseln (verscheuchen). Buuten höölt se mit eene Hand den Schüöttenend faste un streide mit de ännere Höhnerfuor uut de Schüötte … Annermaol gaff se mi leckere Appels daoruut, kuort vörher in Vörbigaohn von’ Baom plücket. Män et konn auk sien, dat se in de Schüötte von buuten weg Backspellers (Holzstücke) för de Kuokmaschin harindröög. Un woll dat Füer nich flackern, stellde Möhn Marie de Herdklappe wiet up un weihde üörnlick mit iähre graute Schüötte herüm. Göng et es maol an’ Iärftendöppen, smeet se de Iärften int Pöttken un de Schoten bleewen in de Schüött, üm se dann naoher buuten up ’n Messhaupt to smieten. Plädderde sick buuuten maol ’n Schuer Riägen uut, leip ick äs Blaage bi iähr gau unner de Schüötte un kamm so drüüge int Huus.      Eenzig sunndags, dao harr Möhn Marie iähre witte Schüötte üm, frisk stärkt un glatt büegelt. Un ohne Sicherheitsnaodeln. Auk wenn mi nix feihlde, moss ick nu garantiert schnöttern; denn dann kreeg ick von iähr ’n richtig fien Sunndagstaskendook, akkraot faltet un glatt büegelt. Aower wo giff et dat vandage noch?

Verhaalen (erholen) ohne betahlen, dat geiht. Und noch so schön, ohne glieks graut Urlaub to maaken. Ah wat. Geiht auk änners. För Gott’s schöne Welt bruukt et gar kein Geld. Daoför mott man sick bloß es maol up ’n Patt maaken. Eenfach loss. De Döör haruut, up dat naichste Pättken an und „wohlauf in Gottes schöne Welt“.

     Iäben noch dör de Siedlung, dann dat lesste Huus längs. In den grauten Gaoren, quiält sick koppüöwer nen aollen Kerl. Off em dat nich wuohl in‘ Puckel göng, roop ick em to. He böört sick up un kömmt lück krumm up mi to. Daobi sägg he mehr för sick: „Im Schweiße deines Angesichtes …“ Un dann: „Ohne Fleiß, kein Preis.“ Aower he dai et gerne. Et dreew em hier jä nich eenen. „Wochte“, ick soll doch iäben es staohn blieben. Meinee, dat hier eenen laip, de noch Plattdüütsch konn! Dat freut em. So staoh wi an dat Heck (Gartentor) un küert us nett wat to.

     He wieset up sienen Gaoren, up de Tomaten, Sorte Goldene Königin, in kienen Supermarkt to kriegen. Aower Geschmack! Dä, ick soll es eene probeeren. Hmm … Wunnerbar. Dat möök den Perdemess. Drüm daien et de Bauhnen un Brombeer’n auk iämso guet. Dat seih ick. Se kruupet mi dör de lütke Hiegge jä baoll bis an de Beene. All’s in all’s feihlde et aower an Riägen.

     För’t Erste härre ick et aower leiwer noch drüüge, sägg ick em. Ick woll wieder. Aower eenen leckern Appel för unnerweggens, so as Sonderangebot, den woll he mi noch doon. Appels wören immer guet. As he den Appel för mi an siene Manchesterbüx blank wienerde, sagg he mit Betonung: „Einen Apfel täglich, keine Krankheit quält dich.“ Gravensteiner. Dat wär wat. Kick an. Na dann: „Dank un Hendoon!“ „Auk so!“ Ick soll es wier tokieken.

     Ick tippel wieder. Up de Kööhe (Kühe) hento, de mackelig in Wieskengräss liegget un ruhig vör sick hen kaut. Nu biet ick in den Appel un schmatz nao Lust un Luun debi. Mi schinnt, üm mi herüm freuet sick all’s mit mi. Noc so schön de Füerrausen (Klatschmohn) tüsken Trimsen (Kornblumen), raut un blao, den Tuun längs. Ick gaoh de dran vörbi. Von wiet her tuckert, so iäben to hören, nen Schruuwenfleiger (Hubschrauber). Soll män fleigen. Ick laupe, blief dann aower nao ’n Tietken an ne Bööke staohn un sett mi dao up de Bank. Üöwer mi piepket ’n Vüögelken. Mi feihlt et an nix. Ick recke mi, haal deep Aom, kniep de Aogen to un denke: „O Gott, wu schön is Diene Welt …“

♣       ♣      ♣

Immer was Feines von hier:
Plattdeutsche Pötter-Bücher aus dem Aschendorff Verlag Münster

Wuvull Spraoken up de wiede Welt so küert wäd, weet nich eenen so genau. Experten meint, et wären (noch) wuohl so guet 6.500 (Quelle: Crystal, Enzyklopädie der Sprachen S. 284). Un dat van us Mens-ken, van de Diers erst gar nich to küeren. Denn tüskentiets weet wi nich bloß, wu et Katte un Rüer so angaohn könnt, nää, wi kennt auk all den „Gesang der Wale“ un „die Tanzsprache der Honigbienen“. Daovan aff „küert“ allemaol munter üm us rüm de Vüögelkes. Well dr es genau henhört, de merket, dat se sick – oh Wunner – auk keggensietig wat toküert! Tschä, un as wären se us Mensken liek, giff et auk dao wecke, de snäbbelt un snäbbelt, un wier annere, de sind so muulfuul, dat se gar bi’t Jaapen (Gähnen) den Snabel wiet genoog nich upkrieget.

Dat lött sick van dat Rautbüörstken (Rotkehlchen) aower nich säggen; gaiwe (ausdauernd, kräftig) snäbbelt et met: „Schnickerick!“ in de wiede Welt harüm. Heelmaol niärig (munter, lebhaft) sind auk de Swalwen. Wat immer dat hett, se roopet: „Tsiwit!“ Un dann in Düüstern erst de Nachtigall! Iähr Küeren in Gesang Singen is jä nu all mehr äs wunnerbar! Et fänget fien sachte, lück gedehnt mit: „Dü-dü-dü…“. Dann rullt up un daale ’n wunnerbar Gezwitsker, wat met „Huit!“ ennet. Is se aower dull, sägg se bloß hatt un kuortaff: „Karr!“ Doch kann et de Amsel, auk Singdrossel nannt, auk wuohl. Häff düssen Vuogel erst es guet sungen, mäck he den End met: „Tix-tix-tix“. Jaja, dao könnden wi us nu noch so lange mit befassen, wi wüörden de doch nich so ganz klook druut. Mott auk nich. Frei di doch eenfach dao buuten leiwer an all dat Schnickerick Dü-dü. Ick sägg mi eenfach so. Sitt ick nu sommerdages still in Gaorn un luster, so sägg ick mi:

 

Der Vögel Sprache, Tag um Tag,
wer weiß, was all das heißen mag?
Gott weiß es und die Amsel auch,
die eben tönte noch im Strauch –
und unbegreiflich sprach und sang –
da reichte schon allein der Klang.

 

Wat mehr? Nix mehr. Off wi se verstaoht orre nich: Wunner rund üm us to!